OTONOM SİNİR SİSTEMİ
ve
HASTALIKLARI
Otonom Sinir Sistemi :
İstemsiz yaptığımız hareketleri gerçekleştirir. Visseral sinir sistemi veya vejetatif sinir sistemi olarak da bilinir. İkiye ayrılır: Parasempatik sinir sistemi ve sempatik sinir sistemi.
Sempatik :
Sempatik sistem doku ve organlara gönderdiği sinyallerle genel olarak vücudun aktivitesini, enerji tüketimini artırıcı yönde hareket eder. Örneğin sempatik sinirler kalbin çalışma hızını ve atardamarlardaki kan basıncını artırır. Sempatik sistem aynı zamanda organizmanın korku, öfke, dehşet, heyecan ve şiddetli ağrı gibi stres yaratan durumlarda tepki oluşturmasını sağlar. Örneğin kas aktivitesi gerektiren stres durumlarında, hipotalamusun uyarılmasıyla sempatik sistem organizmada bazı değişikliklere yol açar. Bunlardan bazıları kandaki glikoz yoğunluğunun artışı, atardamarlarda kan basıncının yükselmesi ve kas gücünün artmasıdır. Bu değişiklikler organizmanın stresle baş etmesinde etkili olur.
Parasempatik :
Hareketlerimizi yavaşlatır. Parasempatik sistem doku ve organlara gönderdiği sinyallerle genel olarak vücutta enerjinin korunmasını sağlayacak yönde etki eder. Örneğin kalp atışının yavaşlaması, sindirimin artması gibi.
Ortostatik hipotansiyon:
Dik postürle ortaya çıkan ve bilincin kaybolduğu “senkop” ile sonuçlanabilecek olan bu durum, yaygın otonomik disfonksiyon sonucu oluşabileceği gibi, omurilik kesilerinde de ortaya çıkabilir. Guillain-Barre sendromu ve kronik polinöropatiler de otonomik etkilenmeye bağlı olarak ortostatik hipotansiyon nedeni olabilir.
Termoregülasyon ve terleme bozukluğu:
Termoregülasyonun bozulması sonucu, özellikle yaşlılarda soğukta ısı kaybını önleyici ve ısıyı arttırıcı otonomik regülasyon mekanizmalarının yetersizliği sonucu hipotermi oluşabilir. Bu durum bilinçte ilerleyici bir bozulmaya, konfüzyona ve komaya götürebilir. Otonomik disfonksiyona bağlı genel veya lokalize terleme bozuklukları da oluşabilir. Omurilik kesilerinde, izole kalan omuriliğin otonomik refleksleri, ilgili alanlarda hiperhidroza (aşırı terleme) yol açabilir. Polinöropatilerde ve lokal sinir hasarlarında yaygın veya lokal anhidroz (terleme kaybı) ortaya çıkabilir.
Pupil anormalliği:
Okülomotor sinir (3. kafa siniri) gözün parasempatik innervasyonunu sağlar ve felcinde pupil dilatasyonu oluşur, ışığa pupiller yanıt ve akomodasyon kaybolur. Parasempatik lifler okülomotor sinirin yüzeyinde yoğunlaştığından, dışarıdan sinire bası yapan nedenler daha fazla pupil anormalliğine yol açarken diyabetik okülomotor felç gibi iskemik nedenlerde pupil çoklukla korunur. Gözün, üst göz kapağının ve yüzdeki ter bezlerinin sempatik sinirlerinin birlikte hasarı Horner sendromuna yol açar ve miyozis (loş ışıkta pupil dilatasyonunun yetersizliği nedeniyle pupilin dar kalması), hafif blefaroptoz (üst göz kapağı düz kas liflerinin parezisine bağlı olarak) ve yüzde anhidroz oluşur
 |
 |